。风中……有音。呼“阿玛”之声。
方济各修士云:“可知‘阿玛’何意?满洲语,‘父’也。然彼声非太子声,非皇帝声。乃自四壁同时发出之声。”
皇帝不辍,续诵祭文至终。文毕,风骤止。烛复其色。万象如初。
然翌日晨,有司入殿,见供桌之果……尽成墨黑。果面有字,拉丁文:“mEmINI”(吾记)。
谁人所书?如何书之?
方济各修士云:“非人力所为。”吾信其言。
【附】《北京纪事》第七卷末页批注
Anno domini 1720, mense decembri
Imperator hodie signavit edictum: de cetero, noli sinere Europaeos in Sinis docere, prohibe, et multa vitare.
Legi edictum. Verba eius, sicut semper, clara et fortia. Sed cum oeos tollerem et in faciem eius aspicerem, vidi aliquid quod numquam ante videram. timor. timor in oculis imperatoris. Non timor hostis, non timor mortis. timor alicuius rei quae nomen non habet, quae formam non habet, quae tamen ibi est et semper erit.
Exiit. Reliquit nos. Sed cum exiret, paulisper stetit in limi retrorsum aspexit. Aspexit ad angulum ubi illa imago steterat. Et dixit aliquid, voce tam humili ut vix audirem: Scis tu, quid sit quod memini dicit?
Non respondi. Non poteram.
Nunocte, cum solus in cella mea sedeo, et lua tremula umbras in pariete movet, audire mihi videor... vocem. Vocem quae clamat: Amā...
Et scio: illud quod venit cum imagine, non abiit. ma. ma. ma donec aliquis respo.
Scriptum a fratre Kiliano Stumpf, Societatis Iesu, in peking, anno 1720.
主历一千七百二十年十二月
今日皇帝签署谕令:“以后不必西洋人在中国行教,禁止可也,免得多事。”
吾读谕令。其辞如常,清晰而有力。然吾抬首视其面容,见前所未见之物——惧。皇帝目中,有惧。非畏敌之惧,非畏死之惧。乃畏无名无形之物之惧,畏那在彼处、常在彼处之物之惧。
彼离去。弃我等。然临行之际,稍驻足于门槛,回首而望。望那像曾置之处。低语一言,声微几不可闻:“汝知‘记’者为何?”
吾未答。不能答。
今者夜深,吾独坐室中,灯影摇曳于壁,恍惚间若闻……一声。呼“阿玛”之声。
吾知:与像俱来之物,未去。它在。将在。待有人应之而止。
耶稣会士纪理安记于北京,主历一千七百二十年
【发现与整理】
2015年,罗马耶稣会档案馆开放《北京纪事》全本微卷供学术研究。台北故宫博物院图书文献处购入副本,编目过程中发现第七卷末页有上述三则记录。据比对,此三则笔迹与纪理安其他手稿一致,当为真迹。
然《北京纪事》通行诸本(包括澳门理工学院2015年英译本)均未收录此三则。或为纪理安私录,未入正稿;或为后人抽毁,不得而知。今据微卷抄本整理刊布,以飨学界。
录文既毕,校者忽忆及民国三十八年迁台文物中,有杂字三七二号木箱,内贮焦黑圣母像一尊,眼眶嵌有人目。不知此像与纪理安所记者,是否同一?
若同一,则彼自康熙年间“在”,迄今已三百余年矣。
——校者识,2016年三月